projektant:
architekt Andrzej Korzeniowski
konstrukcja:
inż. Alojzy Małecki
architektura wnętrz:
arch. Andrzej Korzeniowski, Jerzy Piątkiewicz, art. plast. Emanuel Messer
mozaika:
art. rzeźb. Sławomir Lewiński i art. plast. Emanuel Messer
inwestor:
Miasto Szczecin
adres:
Aleja Wojska Polskiego 8, Szczecin
projekt:
1956
realizacja:
1957-59
pojemność:
650 miejsc (widownia + balkon)
uwagi:
Kino Kosmos jest jednym z najbardziej oryginalnych, charakterystycznych i rozpoznawalnych obiektów z czasów PRL w Szczecinie. Należy podkreślić, że jako takie wymieniane jest na pierwszych miejscach w wielu publikacjach i plebiscytach dotyczących architektury Szczecina i regionu Pomorza Zachodniego a także ogólnopolskich jak np ostatnio "Źle urodzone" Filipa Springera, czy przegląd zabytków PRL serwisu BRYŁA.
'Kino Kosmos było pierwszym w powojennym Szczecinie wybudowanym od podstaw budynkiem użyteczności publicznej.'
'Projekt autorstwa arch. Andrzeja Korzeniowskiego w mistrzowski wręcz sposób rozwiązuje funkcjonalnie obiekt kina, tworząc jednocześnie ciąg przenikających się następujących po sobie przestrzeni. Wprowadza widzów z placu przed kinem, uzyskanego przez świadome wycofanie budynku z linii zabudowy przez przeskalowany, zwieńczony mozaiką portyk wejściowy, w coraz bardziej obniżającą się przestrzeń najpierw holu kasowego, a następnie holu głównego kina. Przestrzeń holu zawęża się na schodach do sali kinowej wręcz do szczeliny, by po nawrocie o 180 stopni otworzyć się na wielką przestrzeń widowni z balkonem. Równie interesująca jest przestrzeń przy wyjściu z kina, stworzona w formie równoległych wstęg biegów schodowych, idących jedne nad drugimi z widowni i balkonu, zawieszonych w przestrzennych klatkach schodowych biegnących po bocznych elewacjach budynku, a otwartych na zewnętrze ażurowymi przeszkleniami pomiędzy prefabrykowanymi pionowymi żaluzjami. Na szczególną uwagę i wyróżnienie zasługują elementy plastyczne zarówno wystroju wnętrz, autorstwa artysty plastyka Emanuela Messera, jak i zewnętrznej mozaiki, autorstwa rzeźbiarza Sławomira Lewińskiego.'
cytaty pochodzą z publikacji Architektura polska lat 1961-1975 na obszarze Pomorza Zachodniego
aut.: W. Bal, R. Dawidowski, M. Raczyński, M.Sietnicki, A.M. Szymski
'Kino Kosmos, zaprojektowane przez
Andrzeja Korzeniowskiego i oddane do użytku w 1959 r., ze znakomitą
mozaiką na fasadzie (dzieło E. Messera i S. Lewińskiego). Niezwykle
ekspresyjne dzieło, ulokowane w centrum miasta, jest bardzo efektownym
przykładem architektury lat 60.'
dr
Rafał Makała, historyk sztuki o Kinie Kosmos, cytat z artykułu Skarby Architektury Szczecina / Gazeta Szczecin
dr Rafał Makała – historyk sztuki, pracownik Muzeum
Narodowego w Szczecinie i Uniwersytetu Szczecińskiego, autor monografii
„Między prowincją a metropolią. Architektura Szczecina 1891-1918”.
'Kino Kosmos, 1959, arch. Andrzej Korzeniowski. Jedyny już pozostały w
śródmieściu Szczecina przykład budowli użyteczności publicznej w
modernistycznym stylu lat 60. XX w. Pierwsze panoramiczne kino w mieście
i jedyny, jak dotąd, powstały po wojnie budynek kinowy o nowoczesnej,
funkcjonalnej architekturze i cennym, charakterystycznym dla estetyki
swego czasu wystroju (hol główny, mozaika na fasadzie).'
dr Maria Łopuch, historyk sztuki, cytat z artykułu Skarby Szczecińskiej Architektury - lista Marii Łopuch / Gazeta Szczecin
Budynek kina Kosmos stoi na placu powstałym po zniszczonych w czasie wojny
kamienicach i zlikwidowanym skrzyżowaniu ulic. Dzięki cofnięciu w głąb
kwartału ma pokaźnych rozmiarów plac wejściowy (zabudowany obecnie
budkami z gastronomią) a ślepa ściana sąsiedniej kamienicy była niegdyś
tłem dla wielkoformatowego neonu przedstawiającego nazwę kina na tle
gwiaździstego nieba. Front kina zdobi panoramiczna, kolorowa mozaika
autorstwa artysty plastyka
Emanuela Messera.
W 2003 roku kino nie wytrzymało konkurencji multipleksów i zostało
zamknięte. Pojawił się projekt przebudowy i rozbudowy kina lecz został
on oprotestowany i na wniosek m. in. środowiska architektów objęto
'Kosmos' ochroną poprzez umieszczenie go w rejestrze zabytków, w roku
2007. Jest to najmłodszy zabytek Szczecina.
(
Obiekt wpisany do Wojewódzkiego Rejestru Zabytków pod numerem 302. Decyzja DZ-4200/81/O/05/2006/2007 z dnia 16 marca 2007, nazwa na liście: kino KOSMOS /otoczenie/)
Budynek kina do dziś stoi opuszczony i niszczeje. Wkrótce (sierpień 2013) kino Kosmos ma być poddane rewitalizacji a na placu przed kinem powstać ma budynek biurowo-usługowy domykający pierzeję Alei Wojska Polskiego i zasłaniający Kosmos.
Projekt transformacji kina Kosmos dla firmy Mark Invest ze Szczecina przygotowało biuro F.U.H. GALAPROJEKT
- architekt Katarzyna Kołodziejska.
Budzi kontrowersje i oburza fakt, że projekt rewitalizacji tak ważnego obiektu i przestrzeni w śródmieściu Szczecina jest prowadzony bez wcześniejszych konsultacji społecznych, konkursu architektonicznego czy jakiejkolwiek dyskusji.
Rewitalizacja podobnej rangi obiektu z tego samego okresu w Warszawie - Rotundy PKO jest poprzedzona konsultacjami społecznymi a w czasie powstawania tego tekstu odbywa się międzynarodowy konkurs architektoniczny na koncepcję rewitalizacji Rotundy.
tekst i zdjęcia: Tomasz Sachanowicz / chyba, że podpisane inaczej
 |
| Lokalizacja / google maps |
|
 |
| Kino Kosmos w Szczecinie / 2013 |
 |
| Kino Kosmos w Szczecinie / 2013 |
 |
| Kino Kosmos w Szczecinie / 2013 |
 |
| Kino Kosmos w Szczecinie / 2012 |
 |
| Kino Kosmos w Szczecinie / 2012 |
 |
| Kino Kosmos w Szczecinie / 2012 |
 |
| Kino Kosmos w Szczecinie / 2012 |
 |
| Kino Kosmos w Szczecinie, fot. K. Jabłoński, pocztówka wyd.: Biuro Wydawniczo Propagandowe, źródło: sedina.pl |
 |
| Kino Kosmos w Szczecinie, zdjęcie archiwalne, źródło: sedina.pl |
 |
| Kino Kosmos w Szczecinie, zdjęcie archiwalne, źródło: sedina.pl |
 |
| Kino Kosmos w Szczecinie, wnętrze holu głównego, źródło: fotopolska.eu |
