Architektura w Szczecinie: superstudio

poniedziałek, 16 stycznia 2017

SUPERSTUDIO

"Życie bez obiektów"

Superstudio to włoska pracownia architektoniczna założona we Florencji w roku 1966 przez: Adolfo Nataliniego i Cristiano Toraldo di Francia. Później do grupy dołączyli: Roberto Magris, Alessandro Magris, Gianpiero Frassinelli. Pracownia działała do roku 1978. Superstudio było, razem z grupą Archizoom Associati, głównym aktorem ruchu radykalnego w architekturze późnych lat 60-tych. Ich teoretyczne, utopijne projekty w formie kolaży, fotomontaży i storybordów były publikowane we włoskim magazynie Casabella.
Superstudio wywarło duży wpływ i było jedną z głównych inspiracji dla pokolenia architektów wywodzących się z londyńskiej Architectural Association School of Architecture (gdzie Natalini miał gościnne wykłady) w szczególności takich jak Rem Koolhaas (pierwszy projekt OMA - Exodus był zainspirowany projektem Continuous Monument), Zaha Hadid i Bernard Tschumi.

Dla Superstudio esencją ludzkiej myśli był rozum nietknięty przez wiedzę, wartości i restrykcje narzucone przez kulturę. Tylko osoba z dostępem do rozumu bez nadmiernego bagażu kultury, który by prawdopodobnie wpłynął na osobisty rozwój tej osoby, może optymalnie używać swojej kreatywności.

Superstudio celowało więc w projektowaniu obiektów wolnych od ograniczających konotacji używając tylko zmysłu (czystego) rozumu, zdolności logicznego rozumowania.

Superstudio rozpoczęło działalność od studiów nad zależnościami ludzi i obiektów.

Swoje badania nad esencją obiektów zaczęli w 1969 roku projektem ISTOGRAMI.

(por. esencja obiektu u Steve Jobsa)

(por. 1969 – jako data protestów studenckich w Paryżu i w USA)

-trójwymiarowe diagramy z homogeniczną powierzchnią z regularnej kwadratowej kraty;

-diagram mógł być łatwo przerobiony na mebel, architekturę, krajobraz;

Definitywne rozwiązanie dla jakiejkolwiek przestrzeni czy formy zostało znalezione. Problem formy i kontekstu został na zawsze rozwiązany.

(por. Mies van der Rohe)

(por. Andy Warhol)

CONTINUOUS MONUMENT (por. Linearny System Ciągły Oskara Hansena z połowy lat 60-tych XX wieku)

-akt ostateczny architektury;

-dzieło architektury oferujące wgląd w świat i wgłąb siebie. (self-knowledge through architecture);

-kontynuacja globalnej architektury wielkich monumentów – Chiński Mur (widoczny z Księżyca), Mur Hadriana, akwedukty, Święty kamień Kaaba (Mekka);

-łączy różne społeczności;

-odbija to, co wspólne dla ludzkości, ponad kulturowe, polityczne i lokalne wartości i prawa;

-zachęca ludzi do refleksji i kontemplacji esencji życia, zostawia na to dużo miejsca;

-odbijanie otoczenia i refleksja na temat otoczenia – to jest tutaj ważne; (ekologia ?)

-wnętrze jest otwarte na każdy program funkcjonalny;

-kulminacja destrukcji i progresywnej programowej redukcji obiektu architektonicznego;

ŚMIERĆ ARCHITEKTURY

-propozycja architektury absolutnej, nie pozostawiającej żadnych alternatyw;

-odmowa, zaprzeczenie, odrzucenie figuratywnej roli architektury;

"...jeżeli design jest jedynie zachętą do konsumpcji, to musimy odrzucić design; jeżeli architektura jest jedynie kodyfikacją mieszczańskiego modelu własności i społeczeństwa, to musimy odrzucić architekturę; jeżeli architektura i urbanistyka są jedynie sformalizowaniem obecnych niesprawiedliwych podziałów społecznych, musimy odrzucić urbanistykę i jej miasta ... dopóki wszystkie działania projektowe będą miały na celu zaspokojenie potrzeb podstawowych. Do tej pory design musi zniknąć. Możemy żyć bez architektury..."
Adolfo Natalini, 1971

“...if design is merely an inducement to consume, then we must reject design; if architecture is merely the codifying of bourgeois model of ownership and society, then we must reject architecture; if architecture and town planning is merely the formalization of present unjust social divisions, then we must reject town planning and its cities...until all design activities are aimed towards meeting primary needs. Until then, design must disappear. We can live without architecture...”
Adolfo Natalini, 1971

Tomasz Sachanowicz
www.slabpracownia.pl

bibliografia:
Exit Utopia, Architectural Provocations 1956-76, IHAAU TU Delft, ed. Martin van Schaik, Otakar Macel, wyd. Prestel, 2005
Superstudio. Life without objects, Peter Lang, William Menking, wyd. SKIRA, 2003

sobota, 28 marca 2015

Kolos z Prory

„Koloss von Prora” / „Colossus of Prora” / „Kolos z Prory” (lub w skrócie Prora) to plażowy kurort na wyspie Rugia (pomiędzy miejscowościami Sassnitz i Binz) nad Morzem Bałtyckim w Niemczech wyróżniający się swoją kolosalną skalą i nieludzkim rozmiarem. Kompleks ośmiu identycznych budynków ciągnie się przez 4,5 kilometra w średniej odległości 150 metrów od idealnie płaskiej, doskonale piaszczystej plaży. Zaplanowano go jako ośrodek wypoczynkowy oferujący wakacje nad morzem dostępne dla przeciętnego obywatela (podobnie jak samochód Volkswagen = samochód ludu, którego historia sięga spotkania Ferdinanda Porsche z Adolfem Hitlerem w roku 1934) w ramach strategii Kraft durch Freude (Siła przez Radość) i wznoszono w latach 1936-1939. Budowa zespołu nie została ukończona tak jak planowano i nigdy nie działał on zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Obiekt jest zarejestrowanym zabytkiem oraz pomnikiem architektury III Rzeszy.

Prora - jeden z bloków - widok od strony lądu, fot. TS

‘Każdy człowiek pracy zasługuje na wakacje nad morzem’ – to idea będąca fundamentem zabudowy Prory. Kompleks miał w założeniu zaspokoić potrzebę plażowej rekreacji 20 000 osób na raz. Konkurs na projekt zespołu wakacyjnego sądzony był przez samego naczelnego architekta III Rzeszy Alberta Speera a wygrał go Clemens Klotz. Projekt znalazł też uznanie międzynarodowe zdobywając Grand Prix Światowej Wystawy w Paryżu, w roku 1937.

Główne założenie projektu to zapewnienie wszystkim pokojom widoku na morze w wyniku czego korytarze i węzły sanitarne skierowane były w stronę lądu. Każdy z pokojów o wymiarach 5 x 2,5 metra miał być wyposażony w dwa łóżka, szafę i umywalkę. Węzły sanitarne z toaletami i prysznicami były wspólne, dostępne z korytarza. Na każdym piętrze zaprojektowano też świetlicę / salę balową.

W skład kompleksu miała też wejść ogromna Hala Festiwalowa – kryta arena mogąca pomieścić wszystkich 20 000 gości na raz, zaprojektowana przez Ericha Putlitza, który dla Prory zaprojektował też dwa baseny pływackie, kino i teatr. Ośrodek miał mieć własny dok dla statków pasażerskich.

Prora była dla Hitlera przedsięwzięciem nie tylko prestiżowo-propagandowym – „najpotężniejszy i największy [ośrodek wypoczynkowy] jaki kiedykolwiek istniał” - ale też strategicznym – w przypadku wojny kurort miał być zamieniony w szpital wojskowy blisko frontu wschodniego.

We wznoszenie Prory zaangażowanych było 9000 pracowników ze wszystkich znaczących firmy budowlanych III Rzeszy. Po wybuchu II wojny światowej robotnicy zostali przerzuceni na plac budowy ośrodka badań nad bronią rakietową Wernera von Brauna (rakiety V1 i V2) w Peenemunde niedaleko Świnoujścia. Porzucony ośrodek wakacyjny nie został ukończony. Podczas alianckich bombardowań schroniła się tu część mieszkańców Hamburga, później Prora stała się schronieniem dla uciekających z przyłączonego do Polski wschodu Niemiec.

Po wojnie blok 5 przystosowany został do potrzeb koszarów wojsk radzieckich, które stacjonowały tu do roku 1955. Pod koniec lat czterdziestych dwa z ośmiu bloków kompleksu zostały zburzone. Kilka z pozostałych bloków było przebudowanych i wykorzystywanych do różnych celów przez armię niemiecką. Pojawił się pomysł wyburzenia całego kompleksu, jednak zanim do tego doszło został on objęty ochroną, jako zabytek.

W latach 1992-1994 Prora stała się schronieniem dla uciekinierów z pogrążonych w wojnie Bałkanów.

W roku 2004 przystąpiono do wyprzedaż indywidualnych budynków Prory, ze względu na fiasko sprzedaży zespołu jako całości. Poszczególne bloki wykupili deweloperzy i firmy ( w tym federalna agencja nieruchomości do spółki z landem Mecklenburg-Vorpommern) z planowanym przeznaczeniem na hotele, schroniska młodzieżowe, apartamenty wakacyjne, mieszkania dla osób starszych itp.

W jednym z bloków działa małe muzeum i Centrum Dokumentacji Prory, z wizyty w którym pochodzą zamieszczone poniżej zdjęcia makiety ośrodka wczasowego.

Prora jest przykładem zbudowanej utopii i przywodzi na myśl projekt teoretyczny The Continuous Monument włoskiej grupy Superstudio z roku 1969 a także kojarzy się z urbanistyczną koncepcją rozwoju miast przyszłości - Linearnym Systemem Ciągłym opracowywanym przez Oskara Hansena.

tekst (w oparciu o wikipedia en) i zdjęcia: T. Sachanowicz